Talk show – VOV – Sàn giao dịch vận tải số TP.HCM
(30/10/2026)
|
Ông Le Trung Tính : Xin chào thính giả của VOVGT |
Khách mời |
1/MC: Thưa Ông Le Trung Tính, từ thực tế hoạt động của các doanh nghiệp vận tải tại TP.HCM, đâu là những điểm nghẽn lớn nhất khiến việc kết nối hàng hóa với phương tiện chưa hiệu quả? (thiếu nguồn hàng, thiếu thông tin, cách tổ chức vận tải hay sự phân tán giữa các doanh nghiệp…) Những đặc thù nào của hoạt động vận tải tại TP.HCM đang gây khó khăn cho việc kết nối hàng hóa với phương tiện, nhất là ở chiều về?
Trả lời 1 – Ông Lê Trung Tính trả lời (3 phút)
a) TP.HCM sau khi sáp nhập với hai tỉnh lân cận là Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, đã trở thành một “siêu đô thị”, không chỉ ở Việt Nam mà còn thuộc tầm cỡ thế giới. Với quy mô gần 6.770 km² và 14 triệu dân, việc vận chuyển phục vụ nhu cầu đi lại của hành khách hoặc vận chuyển hàng hóa phục vụ cư dân và nhu cầu phát triển xã hội là một vấn đề khá nan giải, đặc biệt trong lĩnh vực vận chuyển hàng hóa phục vụ cư dân và phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu – logistics! Và theo tôi, thật sự rất đáng tiếc là cho tới nay, TP.HCM vẫn chưa có một “sàn giao dịch vận tải số chính thức” nào do Nhà nước quản lý hoặc theo mô hình tập trung nhằm giúp hoạt động vận tải đạt hiệu quả cao hơn!
b) Theo tìm hiểu của chúng tôi hiện nay, chỉ có một số nền tảng giao dịch trực tuyến như:
- com là sàn giao dịch logistics quốc tế, có trụ sở và văn phòng tại TP.HCM; hoặc một số sàn giao dịch tư nhân, nền tảng giao dịch ứng dụng gọi xe. Một số giải pháp kết nối xe chiều về, tìm kiếm phương tiện vận tải đường bộ hoặc giao nhận hàng hóa được phát triển bởi các doanh nghiệp công nghệ và logistics riêng lẻ, với quy mô còn phân mảnh, như Công ty Control Enconnect của anh Lĩnh (Giám đốc ngồi đây) hoặc Công ty EcoJack đã trả lời phỏng vấn hôm nay.
- Hoặc trước đây cũng có “sàn giao dịch số Vinatrucking” do Bộ GTVT thí điểm từ năm 2015, nhưng cũng không thể phát triển thành mô hình tốt cho hoạt động vận tải!
c) Theo đánh giá của cá nhân tôi, sở dĩ có những vướng mắc, trì trệ này là do nhiều nguyên nhân. Tuy nhiên, tập trung chủ yếu ở một số nguyên nhân chính là:
- Thể chế chưa theo kịp, đặc biệt là “thiếu cơ chế bảo lãnh và chế tài” (ví dụ như mô hình Vinatrucking do Bộ GTVT làm thí điểm từ năm 2015 – chỉ chủ yếu về cung cấp thông tin).
- Dữ liệu chưa đồng bộ, liên thông; sử dụng “mô hình lai” – như trong lĩnh vực logistics hiện nay đang sử dụng song song giữa chứng từ điện tử và chứng từ giấy. Tuy thoạt nhìn, điều này có một chút ít lợi ích cho khối doanh nghiệp/hợp tác xã nhỏ và vừa, nhưng nếu không rút ngắn thời gian xử lý thì về lâu dài, nó sẽ trở thành điểm nghẽn lớn!
- Ngoài ra, còn có tâm lý và thói quen truyền thống; doanh nghiệp/hợp tác xã vận tải của chúng ta khá nhỏ lẻ (chiếm khoảng 70–80%), nên khó ứng dụng khoa học công nghệ trong lĩnh vực số hóa…
d) Do vậy, không có gì lạ khi các bạn biết chi phí logistics hiện nay ở TP.HCM vẫn gần như cao nhất khu vực (16–18% GRDP), tỷ lệ xe chạy rỗng cao (khoảng trên dưới 30%), năng suất phương tiện kém, dẫn tới sức cạnh tranh so với các nước trong khu vực yếu! Trong khi đó, mục tiêu của Nhà nước ta trong thời gian tới là khá cao: Chi phí logistics phải kéo xuống khoảng 11–12%; tỷ lệ xe chạy rỗng kéo xuống còn chừng 20%…
2/MC: Trong các nguyên nhân vừa nêu, yếu tố nào có thể được giải quyết bằng công nghệ số, thưa ông?
Trả lời 2: Ông Lê Trung Tính trả lời (3 phút)
a) Thực ra, trong các nguyên nhân chưa tốt ở TP.HCM hiện nay, theo tôi có khá nhiều yếu tố có thể khắc phục được nếu chính quyền có quyết tâm chinh trị cao và các DN quyết tâm đầu tư! Thí du như “Sàn giao dịch vận tải số” mà VOV chọn làm chuyên đề hôm nay! là một đề tài khá hay và chúng ta nên “khơi mở”!
b) Bởi vì, trên thực tế hoạt động vận tải, kể cả hành khách lẫn hàng hóa đều luôn cần kết hợp hàng hoặc khách 2 chiều, đề mong đạt mục đích tối ưu:
- Tăng cự ly vận chuyển có hàng, có khách;
- Tiet kiệm nhiên liệu, tiết kiệm chi phí;
- Nâng cao năng suất vận chuyển và cuối cùng là tạo lợi thế cạnh tranh so với các DN khác, hoặc lớn hơn là với các nước trong khu vực, khi liên vận quốc tế.
c) Sàn giao dịch vân tải số bao gồm các công viêc thuộc từng cơ quan riêng rẽ như:
Chủ hàng + DN/HTX vận tải + đơn vị hỗ trơ như: NH+ Bao hiểm + Cảng + Kho bãi…. ) sẽ được gặp nhau thông qua một đơn vị điều phối (đối chiếu nhiều đơn hàng và phương tiện vận tải) để báo giá và thực hiện vận chuyển tức cần đến 1“ sàn giao dịch vận tải số” mà TP chúng ta đang thiếu!
Có được sàn giao dịch này, chúng ta sẽ được nhiều lợi ích:
- Tiết kiệm chi phí DN;
- Doanh thu tăng thêm;
- Hiệu quả sử dụng phương tiện (tang so chuyen hoăc tang thoi gian p/t có hàng) ;
- Hoạc cao hơn nữa là Lợi ích xã hội (giam lưu lượng xe chạy rỗng, TK nhiên liệu tiêu thụ và giảm phát thải và nâng cao lợi thế cạnh tranh….);
5/MC: Từ góc độ hiệp hội, Ông Le Trung Tình đánh giá thế nào về khả năng tiếp cận các nền tảng số của doanh nghiệp vận tải nhỏ, nhất là những doanh nghiệp có ít phương tiện, hạn chế về nhân lực công nghệ và chưa có hệ thống quản trị? Chi phí sử dụng nền tảng và mức độ phụ thuộc vào bên cung cấp dịch vụ có thể trở thành rào cản?
Trả lời 5: Ông Lê Trung Tính trả lời (3 phút)
a) Thực ra, khi ứng dụng khoa học công nghệ mới vào lĩnh vực vận tải như “giao dịch trên sàn dịch vụ số”, chắc chắn các DN/HTX nhỏ và vừa sẽ gặp nhiều bất lợi, vì nguồn tài chính cần chi để lắp đặt các thiết bị số có hạn, bộ máy nhân sự văn phòng phải tinh gọn… Do vậy, để sớm thích ứng với các dịch vụ nâng cao này, chúng tôi luôn khuyến cáo các DN/HTX nhỏ và vừa nên quan tâm đầu tư cho các bộ phận quản lý, điều hành của đơn vị mình để có thể tiếp cận với quan hệ giao dịch trên sàn, trên các nền tảng!
b) Về lâu về dài, do đặc điểm chung của các DN/HTX Việt Nam chủ yếu là nhỏ lẻ (chiếm khoảng 70–80%). Do vậy, Nhà nước cần có một số chính sách hỗ trợ cho các đối tượng này “tái cấu trúc về mặt quy mô”, và trách nhiệm này cụ thể thuộc về Bộ Xây dựng!
6/MC: Với những doanh nghiệp nhỏ chỉ có một vài phương tiện, điều họ quan tâm không chỉ là có thêm đơn hàng mà còn là lợi nhuận thực nhận sau khi trừ các khoản phí. Theo ôngLe Trung Tính – PCT hiep hoi , doanh nghiệp vận tải nhỏ cần căn cứ vào những tiêu chí nào để đánh giá một sàn giao dịch có thực sự mang lại hiệu quả? Có cần những cơ chế hỗ trợ riêng để các đơn vị nhỏ không bị bất lợi trước những doanh nghiệp có quy mô và năng lực công nghệ lớn hơn?
Trả lời 6: Ông Lê Trung Tính trả lời (3 phút)
a) Theo tôi, khi các DN/HTX dù lớn hoặc nhỏ khi đã lên sàn giao dịch vận tải số thì đều có lợi ích riêng, vì bản chất của sàn là gom khách, gom hàng cho phương tiện vận tải, nên chắc chắn sẽ giảm nhiều chi phí và tăng doanh thu, do đó mọi DN đều có lợi!
b) Còn DN/HTX nhỏ làm sao có thể cạnh tranh lại với những DN/HTX lớn? Thì dĩ nhiên, theo tôi, nếu các DN/HTX biết cách vận dụng thì cũng có cách, đó là tham gia các thị trường ngách mà lý thuyết quản trị luôn đề cập!
c) Còn tiêu chí nào để có thể đánh giá một sàn giao dịch có hiệu quả?
Đơn giản là doanh thu tăng cao + chi phí vận chuyển giảm + quãng đường vận chuyển hàng hai chiều tăng cao hoặc thời gian thương thuyết, lồng ghép các đơn hàng giảm + năng suất phương tiện tăng…
d) Còn cơ chế hỗ trợ riêng nào cho khối DN nhỏ và vừa, theo tôi, tốt nhất là Bộ Xây dựng nên có chủ trương dài hơi là “tái cấu trúc về quy mô DN” trên cả nước, không để tình trạng 70–80% DN nhỏ và vừa làm ảnh hưởng đến sự phát triển của nền kinh tế đất nước.
11/MC: Thưa hai vị khách, việc đưa giao dịch lên nền tảng số có thể giúp tăng khả năng tìm kiếm và kết nối, nhưng không đồng nghĩa mọi chuyến xe đều có thể ghép hàng. Vì vậy theo 2 vị khách mời, hai bên cần chia sẻ những dữ liệu tối thiểu để việc ghép nối hiệu quả? (vị trí phương tiện, tải trọng, loại hàng, thời gian nhận hàng, điểm giao nhận hay lịch trình…) Điều kiện nào cần có để một đơn hàng chiều về thực sự phù hợp với phương tiện đang trống?
Trả lời 11: Ông Lê Trung Tính trả lời (3 phút)
Theo tôi, các bạn đừng lo “con bò trắng răng”, vì câu hỏi của các bạn chính là “chức năng, nhiệm vụ của tổ chức sàn giao dịch số”. Bản chất của tổ chức này là “nền tảng kết nối thông tin cụ thể giữa nhu cầu cần vận chuyển của các chủ hàng kết hợp với năng lực vận tải của DN/HTX”, thông qua sự hỗ trợ từ các đơn vị khác như: ngân hàng + bảo hiểm + cung ứng nhiên liệu + cảng + kho bãi…
Trên cơ sở đó, sàn sẽ:
Tìm kiếm nguồn hàng phù hợp + ghép hàng chiều về + tăng số chuyến có hàng + giảm quãng đường xe chạy rỗng + rút ngắn thời gian tìm kiếm và thương lượng + minh bạch hóa quá trình báo giá, giao nhận + tạo cơ hội tiếp cận khách hàng cho các DN/HTX nhỏ và vừa…
12/MC: Dữ liệu là điều kiện quan trọng để tối ưu vận tải, nhưng dữ liệu về khách hàng, giá cước, tuyến vận chuyển và năng lực phương tiện cũng là tài sản kinh doanh của doanh nghiệp. Vậy làm sao để thúc đẩy chia sẻ dữ liệu mà vẫn bảo đảm quyền lợi và tính bảo mật của các bên? Doanh nghiệp vận tải cần những cơ chế gì để yên tâm chia sẻ dữ liệu và giao dịch trên sàn, thưa ông Le Trung Tính?
Trả lời 12: Ông Lê Trung Tính trả lời (3 phút)
Theo tôi, dĩ nhiên những dữ liệu mang tính chất bí mật kinh doanh của từng DN/HTX hoặc của các chủ hàng tham gia sàn, chúng ta có thể đưa vào “điều kiện bảo mật” trong các hợp đồng hợp tác kinh doanh giữa các đối tác! Những sai phạm (nếu có) sẽ do pháp luật xử lý theo quy định hiện hành!
14/MC: Thưa 2 vị khách mời, một vấn đề khác là sau một thời gian sử dụng nền tảng, doanh nghiệp có thể tích lũy nhiều dữ liệu về khách hàng, đơn hàng, giá cước và lịch sử vận chuyển. Nếu doanh nghiệp muốn chuyển sang một nền tảng khác hoặc ngừng sử dụng dịch vụ, họ có thể tiếp tục truy cập và lấy lại dữ liệu của mình theo những điều kiện nào? Làm thế nào để việc ứng dụng công nghệ không khiến doanh nghiệp bị phụ thuộc quá mức vào một nhà cung cấp?
Trả lời 14: Ông Lê Trung Tính trả lời (3 phút)
a) Để tránh lệ thuộc vào một nền tảng, trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước là tạo điều kiện thuận lợi để có nhiều DN đầu tư vào cùng một lĩnh vực, tránh tình trạng độc quyền. Đó chính là bản chất của một nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường! Ở cấp vĩ mô, luật pháp Việt Nam ta hiện nay đã có Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia lo liệu về việc này!
b) Còn khi DN/HTX rút ra khỏi một sàn giao dịch nào đó, dĩ nhiên, việc chúng ta có được phép truy cập và lấy lại dữ liệu của đơn vị mình hay không chắc chắn sẽ do hợp đồng khi gia nhập quyết định. Do vậy, chúng tôi xin lưu ý các DN cần cẩn trọng về vấn đề này!
15/MC: Cuối cùng, để thúc đẩy chuyển đổi số trong vận tải ở TPHCM, theo 2 vị khách mời, TPHCM cần làm gì? Trong đó, đâu là việc cần sự tham gia của cơ quan quản lý, đâu là việc doanh nghiệp có thể chủ động thực hiện?
Trả lời 15: Ông Lê Trung Tính trả lời (3 phút)
a) Như tôi đã nói ở phần đầu, hiện nay TP.HCM chúng ta tuy chưa có một “sàn giao dịch vận tải số” nào chính thức do Nhà nước tổ chức hoặc quản lý tập trung; nhưng thực tế vẫn đã có những sàn do DN nước ngoài quản lý trong lĩnh vực logistics (như Phaata.com) hoặc một số DN, cá nhân đã tổ chức manh mún dưới dạng “tìm kiếm xe” hoặc điều phối “hàng chiều về”… Do đó, TP.HCM với quy mô là “siêu đô thị” và có thế mạnh là “Luật PTĐT 1/10/26”, cũng như có các nghị quyết của Bộ Chính trị, Quốc hội… TP.HCM chúng ta hoàn toàn có điều kiện thuận lợi để tổ chức thí điểm ngay trong năm 2027 các mô hình này!
b) Còn về phía các DN, tôi đề nghị nên mạnh dạn bỏ vốn đầu tư vào lĩnh vực mới mẻ này, theo tinh thần “tiên phong” của doanh nghiệp, tức là “phải có mạo hiểm”!
c) Riêng khối DN/HTX vận tải cũng nên nhanh chóng từng bước đầu tư vốn hoặc nhanh chóng tổ chức “tái cấu trúc” nhằm tăng quy mô DN/HTX của mình, đủ sức đón nhận các dịch vụ cao cấp của ngành mình!
d) Xa hơn một chút, Hiệp hội chúng tôi đề nghị:
- Bộ Xây dựng nên nhanh chóng trình Chính phủ dự thảo nghị định về chuyển đổi số, trong đó có những quy định cụ thể về sàn giao dịch vận tải số hoặc quy định quản lý về nền tảng số. Thí dụ như nền tảng Grab – đã gần 20 năm mà vẫn chưa có nghị định quản lý là quá trễ! Quyền lợi của người lao động tham gia các nền tảng này bị thiệt thòi quá nhiều trong thời gian qua là một minh chứng cụ thể!
- Hoặc về công tác đăng kiểm hiện nay, Bộ Xây dựng cần chỉ đạo cụ thể cho Cục Đăng kiểm nhanh chóng trả lời các kiến nghị của Hiệp hội Vận tải TP.HCM trong mấy tháng gần đây, là cần có “quy định” hoặc “hướng dẫn cụ thể” về “loại xe semi-remorque đa năng”, nhằm thực hiện tính chất “đa chức năng”. Đây là một trong những biện pháp tích cực trong việc tăng cường “vận chuyển kết hợp hai chiều”, tăng năng suất vận tải rõ nét nhất, chẳng khác gì chúng ta cần một “sàn vận tải số” như VOV chúng ta đang bàn thảo hôm nay!
Với vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước và với những lợi thế có được nhờ quy mô một “siêu đô thị”, chúng tôi thiết nghĩ trong thời gian tới, TP.HCM sẽ có những bước tiên phong trong lĩnh vực chuyển đổi số mà nhân dân và chính quyền thành phố đang mong đợi. Cuộc talk show theo sáng kiến của VOV hôm nay là bước mở đầu đầy ý nghĩa!
